Leeb ispitivanje tvrdoće prema ISO 16859, ASTM A965
Određivanje tvrdoće metalnih materijala prema Leebu je definisano u standardima ISO 16859 i ASTM A956. U ovoj metodi dinamičkog ispitivanja, za određivanje tvrdoće se koristi odnos brzine odskoka i brzine udara pokretnog udarnog elementa.
Klasifikacija Leebovog ispitivanja tvrdoće Postupak ispitivanja tvrdoće po Leebu Proračun tvrdoće po Leebu Metode za ispitivanje trdote po Leebu Prikaz i očitavanje vrednosti tvrdoće
Klasifikacija ispitivanja tvrdoće po Leeb-u prema ISO 16859, ASTM A965
Leebovo ispitivanje tvrdoće je dinamička metoda ispitivanja i ima sledeće karakteristike:
- To je jedna od standardizovanih metoda (ISO 16859, ASTM A956).
- U zavisnosti od metode, brzina udara je između 1,4-3,0 m/s.
- To je metoda odskoka, što znači da se za određivanje vrednosti tvrdoće uzorka meri brzina udarca pre i posle udara. Odnos brzine odskoka i brzine udara je mera dinamičke Leebove tvrdoće uzorka za ispitivanje.
- Oblik i materijal udarca: volfram karbid kobalt, keramika ili dijamant, utiskivač u obliku kuglice sa različitim radijusima.
Postupak ispitivanja tvrdoće po Leebu
U metodi ispitivanja tvrdoće po Leeb-u prema ISO 16859, udarni uređaj ubrzava udarni element silom opruge. Brzina udarca je podeljena u tri faze:
- 1.Faza pristupa, u kojoj sila opruge ubrzava udarni element na ispitnu površinu.
- 2.Faza udara, u kojoj su udarni element i uzorak u direktnom kontaktu. Uzorak je elastično i plastično deformisan i udarni element se potpuno zaustavlja. Odskok udarnog elementa se generiše kroz elastični oporavak udarnog elementa i uzorka.
- 3.Faza povratka u kojoj se udarni element ponovo ubrzava sa preostalom energijom iz faze udara.
Proračun tvrdoće po Leebu
Brzine se mere bez kontakta pomoću indukovanog napona. Ovaj indukcioni napon se generiše pokretnim magnetom u definisanom kalemu u udarnom uređaju. Signal indukovanog napona se beleži elektronski, a vršne vrednosti, tačka udarne faze i tačka odskočne faze, se koriste za izračunavanje Leeb tvrdoće, takođe videti ilustraciju iznad. Odnos brzine odbijanja vr i brzine udara vi, pomnožen sa faktorom 1000, daje tvrdoću po Leebu (pogledajte formulu).
Metoda | Kinetička energija udara [mJ] | Udarna brzina [m/s] | Odnos brzine odbijanja [m/s] | Maksimalno rastojanje između kuglice za utiskivanje i ispitne površine [mm] | Masa udarca [g] | Sferni radijus [mm] | Materijal za utiskivanje | Aplikacije |
HLD | 11,5 | 2,05 | 0,615 – 1,8245 | 2,00 | 5,45 | 1,5 | WC-Co | 300 – 890 HLD |
HLS | 11,4 | 2,05 | 0,82 – 1,886 | 2,00 | 5,40 | 1,5 | C | 400 – 920 HLS |
HLE | 11,5 | 2,05 | 0,615 – 1,886 | 2,00 | 5,45 | 1,5 | PCD | 300 – 920 HLE |
HLDL | 11,95 | 1,82 | 1,1092 – 1,729 | 2,00 | 7,25 | 1,39 | WC-Co | 560 – 950 HLDL |
HLD+15 | 11,2 | 1,7 | 0,561 – 1,513 | 2,00 | 7,75 | 1,5 | WC-Co | 330 – 890 HLD+15 |
HLC | 3,0 | 1,4 | 0,49 – 1,344 | 2,00 | 3,1 | 1,5 | WC-Co | 350 – 960 HLC |
HLG | 90,0 | 3,0 | 0,9 – 2,25 | 3,0 | 20,0 | 2,5 | WC-Co | 300 – 750 HLG |
Kako se čita i predstavlja vrednost Leebove tvrdoće?
Vrednost tvrdoće Leeb ispitivanja sastoji se od tri komponente:
- Brojčana vrednost tvrdoće
- Dva velika slova HL, za tvrdoću prema Leebu
- Oznaka Leebove skale koja definiše udarni uređaj i povezane parametre
Primer kako da predstavite i pročitate vrednost tvrdoće: 780 HL D
| 780 | Vrednost tvrdoće |
| HL | Prema Leebu |
| D | Leeb metoda sa sfernim udarnim telom od volfram karbida kobalta prečnika 1,5 mm i težine 5,45 g |
